Welke regels gelden er nu in het thuiskantoor?

Werken met de lamme privélaptop, constant rapporteren wanneer je pauze neemt: met de gedeeltelijke blokkering werken steeds meer medewerkers weer vanuit huis. Welke regels u moet weten

Uiterlijk bij het zogenaamde lockdown light komen er weer vragen over het arbeidsrecht in het thuiskantoor aan de orde. Wat werknemers nu moeten weten.

Kan ik nu zeker vanuit huis werken?

In Duitsland bestaat nog steeds geen algemeen recht om vanuit huis te werken. Dat betekent: Zolang de werkgever geen overeenkomstige afspraak heeft gemaakt met de werknemers en verder niets is geregeld in de arbeidsovereenkomst of in de cao, moeten de werknemers blijven werken met de nieuwe Corona-regels. In het ergste geval kan iedereen die niet verschijnt, worden gewaarschuwd en ontslagen als ze herhaaldelijk falen.

Angst om het virus op te lopen is ook geen reden om weg te blijven van het werk, legt vakbond Verdi uit in een FAQ.

Moet het thuiskantoor voor iedereen gelden?

"De werkgever mag individuele werknemers niet willekeurig of zelfs maar strafrechtelijk uitsluiten van het thuiskantoor", benadrukt arbeidsrechtdeskundige Alexander Bredereck. Hij moet ook het arbeidsrechtelijke beginsel van gelijke behandeling in acht nemen.

Als bepaalde werknemers echter vanuit huis kunnen werken en dit om objectieve redenen voor anderen verboden of onmogelijk is, kan de werkgever de overeenkomstige werknemers anders behandelen. Dergelijke redenen kunnen bijvoorbeeld de feitelijke onmogelijkheid zijn om werk in het thuiskantoor uit te voeren, evenals veiligheids- of gegevensbeschermingsaspecten.

Omgekeerd: moet ik naar het thuiskantoor als ik daarom gevraagd word?

De werkgever kan in principe niet eenzijdig bevelen dat iedereen thuis moet werken, legt Bund-Verlag uit in een FAQ.

Een dergelijk bevel kan alleen in uitzonderlijke gevallen worden gerechtvaardigd. "In extreme gevallen, als je bijvoorbeeld door een pandemie of avondklok niet meer op de reguliere werkplek mag werken, kan het anders zijn", legt Bredereck uit. Dan is bij wijze van uitzondering een eenzijdige regeling van het thuiskantoor toelaatbaar, mits de voorgeschreven werkzaamheden voor de werknemer vanuit huis probleemloos mogelijk zijn. "Hier is echter veel nog niet opgehelderd door de arbeidsrechtbank."

Bovendien zou de ondernemingsraad in zo'n geval moeten instemmen. Als niet aan de eisen voor werken in het appartement wordt voldaan of als de ondernemingsraad geen toestemming heeft gegeven, kan de werknemer weigeren in het thuiskantoor te werken, aldus Bund-Verlag.

Moet ik in het thuiskantoor met privétechnologie werken?

Puur juridisch gezien is het antwoord duidelijk: "Niemand is verplicht zijn privéhardware ter beschikking te stellen van de werkgever", legt Alexander Bredereck uit. "Het is de taak van de werkgever om ervoor te zorgen dat hier aan de noodzakelijke voorwaarden wordt voldaan."

Gewoon weigeren te werken omdat er geen serviceapparaat beschikbaar is, kan onder bepaalde omstandigheden voor problemen zorgen. “Je moet altijd de reactie zien”, zegt Bredereck. In een klein bedrijf zonder ontslagbescherming kunt u in zo'n geval zelfs uw baan verliezen - "en dan is de vraag of u dat wel wilde."

Maar ook in een bedrijf waarin men ontslagbescherming geniet, kan een dergelijke weigering op lange termijn voor spanningen zorgen. Werknemers moeten in ieder geval met het bedrijf praten. Wellicht is het een optie om zelf een laptop te bestellen en deze door het bedrijf te laten vergoeden.

Moet de werkgever mijn kosten vergoeden?

U heeft volgens Bredereck in principe recht op vergoeding van kosten. In de praktijk moet het vooral gaan om elektriciteit en werkmaterialen zoals papier - dus wat kleinere hoeveelheden die je nog moet kunnen aantonen, zoals het verhoogde elektriciteitsverbruik.

De werkgever hoeft echter niet te betalen voor kosten zoals het internetforfait, die toch worden gemaakt, zo meldt de Duitse Vereniging van Advocaten (DAV).

Kan de werkgever mijn thuiskantoor controleren?

"De controlemogelijkheden van de werkgever in het thuiskantoor zijn beperkt", legt Alexander Bredereck uit. De onschendbaarheid van de woning is fundamenteel beschermd, zodat de werkgever doorgaans geen toegang kan vragen.

Aan de andere kant hebben werkgevers bepaalde controleverplichtingen. Deze vloeien onder meer voort uit het feit dat de werkgever moet zorgen voor naleving van de arbeids- en gegevensbescherming in het thuiskantoor. Maar zelfs dat kan alleen binnen de kaders van wat is toegestaan. "Ook om deze redenen komt de werkgever alleen het appartement binnen met toestemming van de werknemer", aldus Bredereck.

Hoe zit het met de werktijden?

"De werkgever heeft in principe het recht om te weten wanneer en wanneer een werknemer werkt", zegt Johannes Schipp, gespecialiseerd advocaat arbeidsrecht in Gütersloh. En ook op het thuiskantoor zijn de werktijden niet onbeperkt: werknemers kunnen in de regel niet gewoon werken wanneer het hen het beste uitkomt. “De medewerkers zijn ook thuis aan de normale werktijden gebonden”, zegt Schipp.

Als de werkgever wil weten wanneer de werknemers aan het werk gaan en wanneer ze teruggaan naar het einde van de dag, kan hij bijvoorbeeld zeker vragen om dit via e-mail of in een interne chat te communiceren. Als er echter een ondernemingsraad in het bedrijf is, moeten werkgevers toestemming krijgen voor dergelijke technische vereisten.