Schokgolftherapie (ESWT)

ESWT is een behandelmethode voor nier- en urineleiderstenen. Het geeft ook verlichting van pijnlijke pees- en spieraandoeningen

Onze inhoud is farmaceutisch en medisch getest

Extracorporale schokgolftherapie - kort uitgelegd

een niet-operatieve procedure

Hoogenergetische geluidsgolven die buiten het lichaam worden gegenereerd (extracorporaal) dringen het lichaam binnen, waar ze verschillende effecten ontwikkelen

Het wordt gebruikt voor stenen en verkalkte pezen, bevordert de ontspanning en het loskomen van spieren en verhoogt de bloedtoevoer naar weefsels

Urologie en orthopedie zijn de meest voorkomende toepassingsgebieden

Er wordt onderscheid gemaakt tussen gefocusseerde schokgolven (gebundeld, met grotere indringdiepte) en radiale schokgolven (effect op het oppervlak)

Schokgolven verspreiden zich door de huidlagen naar de pees

© Shutterstock / Rumruay

Hoe werkt de ESWT?

De ESWT (extracorporale schokgolftherapie) werkt met drukpulsen, de zogenaamde schokgolven. Ze worden bijvoorbeeld gegenereerd door apparaten met piëzo-elektrische elementen. Daar veroorzaken bepaalde kwartskristallen mechanische trillingen bij blootstelling aan elektriciteit. Deze schokgolven planten zich bijzonder goed voort in een waterige omgeving. Dit omvat ook het menselijk lichaam. Als de schokgolven een vast lichaam raken met beduidend minder water en een hogere dichtheid dan het lichaamsweefsel, bijvoorbeeld een steen in de urineleider, worden ze gereflecteerd. De steen neemt energie op - er ontstaan ​​trek- en drukkrachten. Het vaste materiaal breekt uiteindelijk in kleinere stukjes.

De gefocuste ESWT

Met gefocuste ESWT worden verschillende schokgolven op het doelgebied gebundeld. Ze zijn dus in staat om de vaste stof te verbrijzelen, bijvoorbeeld om een ​​niersteen te verbrijzelen. De steenfragmenten zijn dan meestal klein genoeg om via de urinewegen het lichaam te verlaten. Bij orthopedie treft de schokgolf vooral de vezelvormende cellen. Zelfs als de schokgolf in het hielspoor wordt gebruikt, is het effect vooral gericht op de veranderingen in de plantaire fascia, de ontstoken vezels in de voetzool. Het spoor op de röntgenfoto verdwijnt meestal niet tijdens de behandeling, maar veroorzaakt geen pijn meer.

De radiale ESWT

De radiale ESWT zendt drukgolven over het lichaam nabij het lichaamsoppervlak. Hierdoor werkt het op dezelfde manier als een massage. Het wordt vaak gebruikt om spierspanning te behandelen.

Bij erectiestoornissen maakt men gebruik van de vaatverwijdende eigenschappen van de golven. De penis met de holle lichamen die belangrijk zijn voor een erectie wordt beter van bloed voorzien en er kan weer een erectie ontstaan ​​en duurt voort.

In ieder geval heeft het apparaat dat de geluidsgolven opwekt direct huidcontact nodig. Dit wordt gemaakt met behulp van ultrasone gel, die indien mogelijk zonder luchtbellen wordt aangebracht.

Stenen kleiner dan twee centimeter kunnen worden behandeld met de ESWT.

© Thinkstock / iStockphoto

ESWT voor nierstenen en erectiestoornissen

Nier- en urineleiderstenen

De ESWT bestaat al lang op dit gebied. Het kan nier- en urineleiderstenen versplinteren en zo congestie van de urinewegen voorkomen en mogelijk zelfs elimineren. Als een urinesteen al een verstopping van de urinewegen heeft veroorzaakt, moet meestal vóór de ESWT voor een urinaire omleiding via een stent (binnenste spalk van de urineblaas naar de nier) worden gezorgd.

Zogenaamde calciumoxalaatdihydraatstenen en ammoniumfosfaatstenen zijn vooral geschikt voor ESWT. Terwijl de eerste kan ontstaan ​​door bijvoorbeeld een lage vochtinname en bepaalde eetgewoonten, ontstaan ​​de laatste vaker in verband met een urineweginfectie. De ESWT helpt bij stenen die niet groter zijn dan twee centimeter. EWST wordt ook gebruikt bij kinderen met nierstenen. Alleen een schokgolf gericht op de steen met een hoge energiedichtheid wordt gebruikt om stenen te breken.

Erectiestoornissen

De EWST is een heel nieuwe applicatie voor erectiestoornissen. Voor erectiestoornissen, d.w.z. het ontbreken van stijfheid van de ledematen tijdens geslachtsgemeenschap, is het sinds 2010 een aanvullende behandelingsoptie. Vaak wordt de aandoening veroorzaakt door onvoldoende bloedtoevoer naar het erectiele weefsel van de penis. Ongeveer de helft van de mannen tussen de 40 en 70 jaar heeft er in verschillende mate last van. Sinds 2015 heeft de European Association of Urology ESWT vermeld als de eerste keuze therapie voor erectiestoornissen naast medicatie.

De behandeling van fasciitis plantaris met schokgolven wordt nu betaald door de zorgverzekeraars

© Shutterstock / Aksanaku

ESWT voor spier- en peesaandoeningen

De ESWT als uitkering

ESWT wordt ook al heel lang in de orthopedie gebruikt, maar is al lang niet meer gedekt door de ziektekostenverzekering. Plantaire fasciitis is een pijnlijke ontsteking van de peesplaat van de voetzool die vaak voorkomt bij hielspoor. Een drievoudige schokgolftherapie voor de aangedane voet wordt vergoed door de wettelijke ziektekostenverzekering. Er moet echter aan enkele voorwaarden worden voldaan:

  • de pijn houdt meer dan zes maanden aan en beperkt de dagelijkse mobiliteit aanzienlijk
  • Pijnstillers helpen niet permanent
  • Inlegzolen en stretches zijn gebruikt en ook niet voldoende

De behandeling wordt uitgevoerd door gespecialiseerde praktijken voor orthopedie en traumachirurgie of voor fysische en revalidatiegeneeskunde.

Verkalkingen van pezen

Schokgolftherapie wordt ook gebruikt bij andere pijnlijke aandoeningen van het bewegingsapparaat, maar in deze gevallen moet u dit zelf blijven betalen. In de groep van peesaandoeningen zijn dit:

  • de beroemde tenniselleboog
  • Achillodynie, een pijnlijke ziekte van de achillespees
  • de kalkhoudende schouder

Spieraandoeningen

Een ander toepassingsgebied kan pijn en disfunctie van de spieren zijn, waaronder:

  • Spanning
  • Verhardingen
  • Verkortingen
  • Stammen

In al deze gevallen geldt het volgende: ESWT wordt vooral toegepast wanneer andere niet-chirurgische therapieën zoals pijnstillers of fysiotherapie niet voldoende succesvol zijn.

De procedure wordt ook gebruikt voor vertraagde genezing van een gebroken bot: de schokgolven zouden nieuwe botvorming moeten bevorderen.

Gebruik van ESWT op de hiel

© Mauritius / Photopat / Alamy

Verloop van een ESWT-behandeling

Voor mensen met nier- en urineleiderstenen wordt de exacte locatie van de steen van tevoren gedocumenteerd. Röntgenfoto's en echobeelden helpen hierbij. De drainagecondities van de urinewegen worden bijvoorbeeld weergegeven door een computertomografie of een excretie-urografie. Er mag geen bottleneck zijn in het urinestelsel onder de steen. Degenen die anticoagulantia gebruiken, moeten deze, afhankelijk van de instructies van de arts, tijdig enkele dagen voor de ESWT onderbreken. Hoe de procedure in elk individueel geval werkt, wordt besproken in een informatieve discussie. Ook hier speelt de te verwachten pijn tijdens de behandeling. Anesthesie wordt over het algemeen niet gebruikt tijdens ESWT, maar meestal worden pijnstillers gegeven. Niet alleen omdat de behandeling zo min mogelijk pijn veroorzaakt, maar ook omdat u tijdens het onderzoek niet mag bewegen. Dat is gemakkelijker zonder pijn. Op deze manier kunnen de stenen nauwkeurig worden gebroken. Het begint met een lagere frequentie en een lager energieniveau van de geluidsgolven, die beide langzaam worden verhoogd. Na de behandeling zal een nieuw beeldvormend onderzoek meestal controleren of de ESWT succesvol was en de steen is verdwenen. Vaak krijg je na de ESWT medicatie waardoor de steenfragmenten er makkelijker af gaan en zo de uitscheiding wordt bevorderd. Hierdoor zijn er na de behandeling minder pijnstillers nodig en is een hoger percentage stenen veilig verdwenen. Antibiotica worden alleen in speciale gevallen gebruikt. Bijvoorbeeld bij stenen die zijn ontstaan ​​als gevolg van een infectie, of wanneer katheters of andere vreemde voorwerpen in het urinestelsel terechtkomen.

Als de ESWL daarentegen wordt gebruikt voor spier-, pees- en botaandoeningen, zijn er meestal geen speciale voor- of vervolgonderzoeken nodig. De meest verstandige plaats om het te gebruiken wordt gevoeld: zodra de meest pijnlijke regio is geïdentificeerd, wordt hier de therapie gestart. De behandelende artsen beslissen geval per geval of de behandeling kan worden uitgevoerd met antistollingsmiddelen. Na de behandeling zullen pijnstillers helpen. Lokale anesthesie voor de ESWT heeft geen zin: het leidt tot een verminderd effect van de schokgolf.

Zijn er bijwerkingen?

ESWT is een procedure met relatief weinig bijwerkingen of complicaties om bang voor te zijn.

Als ESWT wordt gebruikt om een ​​urinesteen te behandelen, kunnen na de behandeling koliek van de urinewegen optreden. Dit is het geval wanneer fragmenten van de steen worden uitgescheiden. Bovendien kunnen de fragmenten van grote stenen opnieuw de urinestroom verstoren, in welk geval een ureterale spalk (een binnenste spalk van de urineblaas in de nier, ook wel een dubbele J-katheter genoemd) zou worden ingebracht vóór de procedure. Bloedingen in of rond de nier zijn zeldzaam en komen voor in minder dan één procent van de gevallen.

In alle bovengenoemde toepassingsgebieden van de ESWT kan er tijdens de behandeling lichte pijn optreden en kunnen ook kleine huidbloedingen (petechiën) en af ​​en toe blauwe plekken (hematomen) worden gevonden. Deze vereisen in de regel geen verdere therapie.

Bij spier- en peesaandoeningen werkt ESWT meestal in combinatie met andere therapieën. De bijwerkingen en de inspanning voor de behandelde zijn daar meestal lager in vergelijking met het urologische gebied. Waar je ook hier rekening mee moet houden, is dat de behandeling zelf een beetje pijnlijk is. Een bepaalde rustpijn kan ook achteraf optreden; afhankelijk van de gevoeligheid kan dit lijken op spierpijn. De getroffenen dienen vooraf advies in te winnen over mogelijke voor- en nadelen en de kosten.

Wanneer is ESWT niet aan te raden?

Als de bloedstolling wordt verstoord, moeten de voordelen en risico's van een schokgolfbehandeling individueel met een arts worden afgewogen. Dit geldt zowel voor aangeboren stollingsstoornissen als voor therapieën met anticoagulantia. De behandeling wordt niet uitgevoerd bij zwangere vrouwen. Voorafgaand aan ESWT van de nieren en urinewegen dienen eerst urineweginfecties te worden behandeld.Overgewicht boven de 130 kg leidt vaak tot technische problemen. Artsen nemen hier per geval beslissingen. Bij bijzonder harde nierstenen kan de therapie mislukken en wordt daarom niet toegepast. Het onthoudt zich ook van speciale kenmerken zoals vasculaire uitstulpingen (aneurysma's) in het therapiegebied of vervormingen van de botten. Bovendien spreekt een acute ontsteking van de huid of een tumor in het behandelgebied het gebruik van EWST tegen. Directe toepassing op groeischijven bij het kind of op het gewrichtskraakbeen moet ook worden vermeden.

Urinestenen: zijn er alternatieven voor ESWT?

Vooral bij ureterstenen of nierstenen tot een centimeter in diameter is het zogenaamde ureteroscopisch verwijderen van de steen of het vernevelen van de steen door laser (lithotripsie) tegenwoordig meestal het betere alternatief voor ESWT vanwege de verdere ontwikkeling van de kleinste instrumenten. Een endoscoop, die door de urineleider wordt ingebracht, helpt om de steen te verwijderen. Deze methode is ook zeer geschikt voor stenen die al relatief diep in de urineleider zitten, halverwege de urineblaas of juist daarvoor.

Nierstenen met een diameter van meer dan twee centimeter worden verwijderd met behulp van percutane nefrolithotomie (PCNL), waarbij de nier met een endoscoop door de huid wordt geprikt. Deze procedure wordt uitgevoerd onder algemene anesthesie. Enerzijds is het geschikt voor stenen die door hun samenstelling niet met een ESWT kunnen worden ingeslagen. Maar PCNL is vaak beter dan schokgolftherapie, zelfs met stenen op plaatsen waar de fragmenten problemen kunnen veroorzaken tijdens ESWT: het zuigt de resten van de steen onmiddellijk door de endoscoop - dit is bijvoorbeeld het geval bij de onderste nierpaal. De restanten van de steen zouden hier na vernieling weer vast komen te zitten.

Prof. Christian Stief

© W & B / privé

Adviserende experts:

Professor dr. med. Christian Stief is een specialist in urologie. Hij voltooide zijn habilitatie in 1991 aan de Hannover Medical School. Sinds 2004 is hij directeur van de urologische kliniek van de kliniek van de universiteit van München. Hij is de redacteur van verschillende Duitse en Engelstalige academische boeken en was co-redacteur van het tijdschrift van 2006 tot 2012 Europese urologie.

Prof. Markus Walther

© Schön Kliniken München Harlaching

Professor dr. med. Markus Walther is sinds 2005 hoofdarts van het Centrum voor Voet- en Enkelchirurgie van de Schön Klinik München-Harlaching. In 2012 werd hij medisch directeur van de Schön Klinik München Harlaching. Hij was voorzitter van de Vereniging voor Voet- en Enkelchirurgie en is lid van verschillende orthopedisch-chirurgische verenigingen.

Zwellen:

  • K. Hatzimouratidis (voorzitter), F. Giuliano, I. Moncada et al: EAU Guidelines on Male Sexual Dysfunction 2018, online: https://uroweb.org/guideline/male-sexual-dysfunction/#3 (geraadpleegd op 09.05.2018) 2019)
  • C. Türk (voorzitter), A. Skolarikos (vicevoorzitter), A. Neisius et al: EAU Guidelines on Urolithiasis 2018, online: https://uroweb.org/wp-content/uploads/EAU-Guidelines-on- Urolithiasis-2018-large-text.pdf (bezocht op 9 mei 2019)
  • Richtlijn van de Duitse Vereniging voor Urologie: Sk2-richtlijn voor diagnostiek, therapie en metafylaxe van urolithiasis, update 2018. Online: https://www.awmf.org/uploads/tx_szleitlinien/043-025l_S2k_Diagnostik_Therapie_Metaphylaxe_Urolithiasis_2019 op 22.07pdf. 2019)
  • Besluit van het paritair federaal comité: Richtlijn voor methoden van wettelijke gezondheidszorg: Extracorporale schokgolftherapie voor hielpijn, datum besluit: 19 april 2018, inwerkingtreding: 26 juli 2018. Online: https://www.g-ba.de/downloads/39-261-3310/2018-04-19_MVV-RL_Extrakorporale%20Sto%C3%9Fwellentherapie_Fersenschmerz_BAnz.pdf (bezocht op 9 mei 2019)
  • Duitstalige internationale samenleving voor extracorporale schokgolftherapie: DIGEST-richtlijnen bijgewerkt op 01/2018. Online: www.digest-ev.de/leitlinien (bezocht op 9 mei 2019)
  • Dreisilker U: Enthesiopathies, 1e editie, Bamberg Buchverlag Daniela 2010
  • Gleitz M: Myofascial Syndromes & Trigger Points, 1e editie, Bamberg Buchverlag Daniela 2011
  • Wirth C, Mutschler W (Ed.): Practice of Orthopedics and Trauma Surgery, 2e editie, Stuttgart Thieme-Verlag 2009

Belangrijke notitie:
Dit artikel bevat alleen algemene informatie en mag niet worden gebruikt voor zelfdiagnose of zelfbehandeling. Het kan medisch advies niet vervangen. Begrijp alsjeblieft dat we geen individuele vragen beantwoorden.

Lees ook: