Chronisch ziek: zeg maar op kantoor?

Degenen die chronisch ziek zijn, worden geconfronteerd met de vraag hoe ze omgaan met hun beperkingen op het werk. Openheid in de baan loont vaak

Het was haar eerste baan bij een bureau. Veronika C. zat in de proefperiode. De communicatieontwerpster was nog geen 30 jaar oud toen bij haar multiple sclerose werd vastgesteld. "Ik heb het mijn manager verteld en het werkte niet." Het kleine bedrijf vertrouwde erop dat geen enkele werknemer meer afwezig was. De werkgever was teleurgesteld - en de jonge vrouw moest gaan. Dat was 15 jaar geleden.

Een verhaal dat in dit land niet ongewoon is. Volgens het Robert Koch Instituut lijdt ongeveer een op de drie Duitsers aan een chronische ziekte die hen gedurende lange tijd of zelfs levenslang vergezelt en afhankelijk van de symptomen op een andere manier beïnvloedt. Deze omvatten hart- en vaatziekten, reumatische aandoeningen, chronische obstructieve longziekte (COPD) en diabetes.

Stilte toegestaan

Vaak lijdt het vermogen om te werken. Ook Veronika C. bereikt herhaaldelijk de grenzen van haar veerkracht. "Ik kan geen lange zakenreizen maken, en overuren is ook moeilijk." Aangezien niet elke chronisch zieke persoon een invaliditeitsstatus heeft of als ernstig gehandicapt wordt beschouwd (zie kader), zijn er geen uitdrukkelijke rechten in de arbeidswereld.

Maar als het ziekteverzuim toeneemt, het verantwoordelijkheidsgebied verandert of de druk van leidinggevenden toeneemt, komen veel getroffen werknemers op het punt: "Maak ik mezelf bekend of niet?"

De gehandicapte status

Als een ziekte langer duurt dan zes maanden en "deelname aan het leven in de samenleving wordt belemmerd", is er sprake van een handicap volgens de sociale zekerheidscode. De mate van invaliditeit (GdB) is gebaseerd op het medisch rapport. Er wordt rekening gehouden met therapie-inspanningen en bezuinigingen in het leven. De GdB zegt echter niets over prestaties op de werkvloer.

Juridisch gezien is er zeker geen verplichting om de werkgever tijdens of na het gesprek te informeren over de gezondheidstoestand. Het is zelfs niet toegestaan ​​dat een werkgever in een sollicitatiegesprek naar ziektes vraagt. Aanvragers mogen in een dergelijke situatie liegen. Het bedrijf kan de arbeidsrelatie dan niet betwisten.

De enige uitzondering: als je jezelf of anderen in gevaar brengt, moet je met open kaarten spelen, legt professor dr. Mathilde Niehaus van de Universiteit van Keulen. Zo moet een buschauffeur of piloot met een voortschrijdende oogziekte zijn werkgever onmiddellijk op de hoogte brengen, zodat er geen ongeval plaatsvindt.

Weeg de voor- en nadelen af

"In alle andere gevallen moet je, voordat je iets zegt, eerst duidelijk zijn over alle gevolgen", legt Niehaus uit. Ze leidt de leerstoel voor werk en beroepsrevalidatie en ontwikkelt met een team op www.sag-ichs.de een online reflectiehulpmiddel voor chronisch zieke en ernstig gehandicapte mensen.

Velen willen zich niet langer verschuilen achter excuses en leugens. "Maar ze zijn ook bang dat ze minder kansen hebben op het werk, dat ze minder vertrouwd worden en dat ze het sociale contact verliezen", meldt Niehaus.

Ernstig gehandicapte status

Het pensioenbureau classificeert mensen met een invaliditeitsgraad (GdB) van 50 procent en meer als ernstig gehandicapt. Een aanvraag voor een identiteitskaart ernstig gehandicapt kan worden ingediend bij het pensioenbureau. Hij heeft recht op een vergoeding voor nadelen, voordelen of andere hulp. De integratiediensten adviseren en ondersteunen ernstig gehandicapte mensen met verschillende problemen in het beroepsleven.

Het arbeidsrecht voorziet in totaal vijf extra vakantiedagen voor ernstig gehandicapten. De integratiefunctionaris moet akkoord gaan met een beëindiging. Er is een bijzondere ontslagbescherming die vergelijkbaar is met die van aanstaande moeders. Er kunnen meer pauzes worden aangevraagd, bijvoorbeeld om medicijnen in te nemen of lichamelijke verlichting.

Het online aanbod moet helpen om de beslissing te benaderen. Want als de diagnose eenmaal aan de werkgever is meegedeeld, kan deze niet meer worden teruggenomen. "Factoren zijn zeker de werksfeer en de rol die gezondheid speelt in het bedrijf", legt Niehaus uit.

Ze adviseert om je alleen open te stellen voor mensen in het bedrijf die onder de geheimhouding vallen, zoals de bedrijfsarts. "Ook de vertegenwoordigers van ernstig gehandicapten of de ondernemingsraad kunnen de eerste informatie geven over het interne bedrijfsperspectief", aldus de deskundige. Daarnaast zijn de servicepunten van zorgverzekeraars en zelfhulporganisaties beschikbaar om professionals te adviseren.

Als iemand door ziekte meer dan zes werkweken per jaar afwezig is, moet het bedrijf de medewerker benaderen en een in-house integratiemanagement (BEM) aanbieden.

Hulp op het werk

Het doel is om duidelijk te maken hoe een hernieuwde arbeidsongeschiktheid kan worden voorkomen en de baan kan worden behouden. "De procedure is goed ingeburgerd in grote bedrijven", zegt Dr. Anette Wahl-Wachendorf van de Vereniging van Duitse bedrijfs- en bedrijfsartsen. Als de werknemer dat wil, kunnen de ondernemingsraad, vertegenwoordigers van zwaar gehandicapten of de ondernemingsraad zich bij hen aansluiten.

"Als de werkgever geen BEM heeft aangeboden, zal het moeilijk zijn om de chronisch zieke werknemer te beëindigen wegens ziekte", aldus Wahl-Wachendorf. Andersom: als de werknemer een BEM afwijst, heeft hij minder controle over een ontslag wegens ziekte.

Als bedrijfsarts moet Wahl-Wachendorf vaak tussen beide partijen bemiddelen en individuele oplossingen vinden. "Als een reumapatiënt klaagt over ochtendstijfheid, kan het helpen als hij wat later op zijn werk komt." Soms is een overplaatsing of een nieuw apparaat een alternatief. "Als u een spierziekte heeft, kan een nieuwe stoel uw werk gemakkelijker maken."

Nieuw begin met open kaarten

Soms is de weg naar zelfstandig ondernemerschap, een verandering van baan of een omscholing de betere manier. Veronika C. durfde opnieuw te beginnen. "Ik gaf de baan als ontwerper op en studeerde psychologie aan een universiteit op afstand."

Tegenwoordig werkt ze als onderzoeksassistent in een onderzoeksfaciliteit. Voor haar huidige werkgever was haar multiple sclerose vanaf het begin geen geheim. Als Veronika C. verhinderd is om een ​​conferentie bij te wonen, is dat geen probleem. En als het om de zes weken een dag niet lukt omdat het naar het infuus moet, dan kan dat ook gepland worden.